Hekzan

Hekzan nedir?

Hekzan (CAS 110-54-3), endüstride n-hekzan adıyla tanınan, düşük kalıntı profili ve hızlı buharlaşma özelliğiyle ekstraksiyon, formülasyon ve endüstriyel temizlik proseslerinde kullanılan bir çözücü.

Hekzan nerede kullanılır?

• Bitkisel yağ üretimi: soya, ayçiçeği ve kanola gibi yağlı tohumlardan endüstriyel ölçekte yüksek verimli yağ ekstraksiyonu
• Kakao yağı üretimi: kakao çekirdeklerinden ekstraksiyon yoluyla kakao yağı elde edilmesi
• Protein konsantresi üretimi: özellikle soya gibi hammaddelerden yağı alınmış protein ürünleri ve unların üretimi
• Polimer ve elastomer üretimi: reaksiyon ortamı ve polimerizasyon çözücüsü
• Laboratuvar ve analitik: kromatografi referans çözücüsü ve numune hazırlama ortamı
• Elektronik ve hassas metal bileşen temizliği: yüzey kalıntısı bırakmadan hızlı kuruma

Formülasyon notları

• Hekzan genellikle izomer karışımını ifade eder; n-hekzan ise daha yüksek nörotoksisite riski taşıyan doğrusal formdur.
• Standart nitril eldivenler hekzana karşı pratikte koruma sağlamaz; nitril birkaç dakika içinde geçirgen hale gelebilir.

Tipik spesifikasyon

• Teknik kalite hekzan genellikle %50 n-hekzan ile %50 izohekzan ve siklohekzan içerir.
• Düşük n-hekzan içerikli hekzan, ağırlıklı olarak n-hekzan izomerlerinden oluşan ve %5'ten az n-hekzan içeren ürünler için ayrılmıştır.
• Analitik kalite hekzan %95 ile %99,5 arasında n-hekzan içerir.

Mevzuat

• Avrupa Birliği'nde hekzanın ekstraksiyon çözücüsü olarak kullanımı 2009/32/EC sayılı Direktif ile düzenlenir; bu direktif çeşitli gıdalarda maksimum kalıntı limitlerini de belirler.
• Taşımacılıkta hekzan, UN Sınıf 3, ambalaj grubu II olarak sınıflandırılır.
• İtalya, 81/2008 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 2006/15/CE sayılı Avrupa Direktifi uyarınca 8 saatlik iş vardiyası için 20 ppm (72 mg/m³) mesleki maruziyet limiti uygular.

Saklama, ambalaj ve elleçleme

• Güçlü oksitleyicilerle reaksiyona girerek yangın ve patlama riski oluşturur; bazı plastik, kauçuk ve kaplamalara zarar verir.
• Onaylı yanıcı sıvı dolaplarında saklanmalı ve çevreye salınımı önlemek için ikincil muhafaza kullanılmalıdır.
• Yalnızca orijinal ambalajında, yangına dayanıklı koşullarda, güçlü oksitleyicilerden ayrılmış, iyi kapatılmış, zemin seviyesinde havalandırılan ve drenaj ya da kanalizasyon bağlantısı bulunmayan bir alanda saklanmalıdır.
• Kullanılmadığında kaplar sıkıca kapalı tutulmalıdır.

Hekzan hakkında sık sorulan sorular

Ticari hekzanın n-hekzan içeriği hangi aralıkta değişir?

Ticari hekzan, kaynağına veya üretim yöntemine bağlı olarak genellikle %20 ile %80 arasında n-hekzan içerir.

Maksimum kalıntı limitleri hangi ürün gruplarında geçerlidir?

Maksimum kalıntı limitleri yalnızca yağlar, katı yağlar veya kakao yağı, yağı alınmış protein ve un esaslı ürünler ile yağı alınmış tahıl ruşeymleri için geçerlidir.